پرش به محتوا

اسلام شناسی

پژوهش‌های نوین درباره اسلام

عرب‌ها چه کسانی بودند؟

این که عرب‌ها بخشی از ایرانیان را تشکیل می‌دادند و سهم بزرگی در ساختن تمدن‌ِ ایران داشته‌اند، برای بسیاری از مورخان روشن است. برای نمونه می‌توان به دست‌آوردهای پزشکی و ریاضی سُریانی‌ها در گندی‌شاپور که به آن «وه اندر شاهپوهر» می‌گفتند اشاره کرد. این مردم در زمان شاپور اول از شهر انتاکیه به خوزستان کوچ داده شدند (۲۵۳-۲۶۰ م.). عرب‌ها دست کم در روزگار ساسانی چهار سده در کنار دیگر گروه‌های اجتماعی می‌زیستند و یک بخش از فرهنگ‌ِ ایران زمین به شمار می‌رفتند. ولی از آن جا که فروپاشی ساسانی یعنی نابودی «شکوه و جلال ایرانی» با «حمله اعراب‌ِ بدوی مسلمان» گره زده شده، عرب‌ها تا سطح عرب‌های بدوی و نیمه‌بدوی که در مرکز و غرب عربستان می‌زیستند تنزل یافته‌اند.

ادامه مطالعه …

همان‌گونه که در نوشتار پیشین اشاره شد، فروپاشی حاکمیت ساسانی نه معلول حمله اعراب مسلمان، بلکه به عکس، اسلام معلول‌ِ فروپاشی ساسانیان است. این که چرا اسلام یک دین‌ِ به غایت سیاسی است، باید آن بستر و گستره واقعی را پژوهید که این دین توانسته از دل آن، طی دو سده، آرام آرام شکل بگیرد و سرانجام تبلور خود را در حکومت‌ِ مأمون، خلیفه عباسی، بیابد. خواننده طی مقالات آتی خواهد دید که قرآن در بافت‌ و تار و پود‌ِ تفکر اسلامی نقش‌ِ اساسی ایفا نمی‌کند: تفکر اسلامی خود را با قرآن به مثابه عالی‌ترین مرجع دینی توجیه می‌کند ولی این دستگاه دینی- سیاسی ورای قرآن است. هدف این نوشته‌ها این است که روشن سازد که چگونه اسلام بر بستر تحولات‌ِ سیاسی در ایران بزرگ آن روزگار شکل گرفته است.

نخست ببینیم که شرایط و اوضاع ایران پیش از فروپاشی ساسانیان چگونه بوده است.

  ادامه مطالعه …

پیش‌گفتار

آنچه در اینجا می‌خوانید خلاصه‌ای از یک کتاب مبسوط و تخصصی در زمینه تاریخ اسلام است که در آینده به چاپ خواهد رسید. در اینجا نگارنده کتاب مذکور را به شکل بس خلاصه و ساده برای مراجعه کنندگان اینترنتی تنظیم کرده تا آغازی برای آشنایی در این زمینه باشد.

هدف نگارنده این است که با تکیه بر فاکت‌ها و واقعیت‌های تاریخی که تاکنون در دسترس ماست نشان بدهد که دین اسلام و به تبع آن قرآن، محصول پیامبری به نام محمد نبوده است. زیرا همان گونه که خواننده در این نوشتارها خواهد دید، شخصیتی به نام محمد در طول تاریخ وجود نداشته است. از همین رو، فرآیند شکل‌‌گیری اسلام بسی پیچیده‌تر از صرف اعلام یک دین در مکه است.

ادامه مطالعه …

نویسنده: دکتر مسعود امیرخلیلی

منبع: http://www.chubin.net/?p=12160

 

«سکه‌های هم زمان، حکمرانان جدید و سنت‌های ایرانی را نشان می‌دهند و در زمینه تمدن بیشتر از هر سند دیگری اطلاعات در اختیار ما می‌گذارند» (Rika Gyselen )

Coinage thus simultaneously reflects the demands of the new local rulers and local Iranian Tradition, and tells us more about the area’s civilization than any other source can. (1)  ۱

تورج دریایی، استاد تاریخ ( آمریکا )، در کتاب خود :

Iranian Kingship, the Arab Conquest and Zoroastrian Apocalypse (2

در بخش ۲ (ص ۳۵) با سرخط :

War, Blood and Conquest: The Arab Muslim Takeover of Fars

چگونگی حمله اعراب به استان فارس در قرن ۷ (میلادی ) را توضیح می دهد (بازسازی می‌کند ) . هدف دریایی در این مقاله مشخص کردن تاریخ این حمله است. به  همین علت دریایی به دو منبع تاریخی استناد می کند: منبع اول اخبار طبری، بلاذری ( از قرن ۹ و ۱۰) و ابن بلخی ( از قرن ۱۲ ) از این جنگ است .

ادامه مطالعه …

نویسنده: ناشناس

منبع: http://www.forum.98ia.com/t165295.html

شاید درنظر نخست پیوند میان ایران و آئین بودا امری شگفت انگیز به نظر آید. بیشتر ایرانیان؛ بودائیان را مردمی در آنسوی عالم و به دور از سرزمینهای اسلامی به شمار می آورند که در معابد خود به پرستش پیکره‌های طلایی بودا مشغولند.

به راستی آیا ما با بودائیان بیگانه‌ایم؟ آیا در گذشته هیچ گونه تماسی با آنها نداشته‌ایم؟ در مآخذ قدیم فارسی بودا را چگونه وصف کرده‌اند؟

شاید بسیاری ندانند که سرزمین ایران؛ روزگاری از مراکز مهم بودایی جهان به شمار میرفته و کنکاشی دقیق نشان میدهد که بودائیان، “دین” بزرگی برگردن فرهنگ و تاریخ ایران دارند. هرچند در این زمینه موشکافی چندانی نشده است. ادامه مطالعه …

نویسنده: علیرضا ذکاوتى قراگزلو (۱)

منبع: http://ww.ensani.ir/fa/content/51691/default.aspx

مسأله آمیزش فرهنگ ها و ادیان, موضوع دلکشى است که اگر از روى بى غرضى و به روش عینى صورت گیرد, بسیار آموزنده خواهد بود. یکى از نخستین نکاتى که به نظر هر پژوهشگرى مى آید نسبت اسلام با هریک از ادیان بزرگ جهان است. یهودیت و مسیحیت نسبتش با اسلام بسیار روشن است, اما در قرآن از مجوس و صابئه نیز نام برده شده است و در دوران خلفا, مجوس و صابئه را اهل کتاب و ذمى شمرده اند. معمولاً نظر دانشمندان ملل و نحل اسلامى بر این است که کلیه ادیان کتابى را گذشته از یهودیان و مسیحیان, زیر عنوان مجوس یا صابئه بیاورند و این را حکومت هاى اسلامى ـ خصوصاً در عصر عباسى ـ نیز پذیرفته اند.

ادامه مطالعه …

ب. بی‌نیاز (داریوش)

 در نگاه نخست، این پرسش پیش می‌آید که بودیسم چه ربطی به اسلام دارد؟ تأثیرات یهودیت و مسیحیت را می‌توان پذیرفت ولی بودیسم؟ اما هنگامی که ما «حجاب» تاریخی‌ِ اسلام را برمی‌داریم، خواهیم دید که اسلام در کجا متأثر از بودیسم بوده است. نخستین اسلام‌شناسی که به این موضوع پی برد، ایگناز گلدزیهر بود. او در همین باره در سال ۱۹۰۳ میلادی یک مقاله پژوهشی ارایه داد که آن را بر خلاف نوشته‌های پیشین‌اش که به آلمانی نگاشته بود به زبان مجاری نوشت. این مقاله توسط گِرد رودیگر پوئین (۱) در یک کتاب‌شناسی کشف شد و سپس توسط پروفسور دکتر مارکوس گروس به آلمانی ترجمه گردید. سپس مارکوس گروس بر آن شد تا کاری را که گلدزیهر آغاز کرده بود، ادامه دهد (۲). او با نگارش دو رساله بلند در این باره توانست با داده‌های تازه‌تری کار گلدزیهر را تکمیل کند. بُن‌مایه این مقاله بر اساس‌ِ مقاله گلدزیهر و دو رساله مارکوس گروس نوشته شده است که ترجمه این نوشته‌ها به صورت یک کتاب احتمالن در پایان مارس ۲۰۱۵ انتشار خواهد یافت.

ادامه مطالعه …

koranpuinب. بی‌نیاز (داریوش)

 در هفته‌های گذشته، یک بار دیگر، برگه‌های یک قرآن‌ِ کهن که در اختیار دانشگاه توبینگن هستند، مورد آزمایش کربن ۱۴ قرار گرفته‌اند و این بار گفته شده که احتمالن این قرآن حدود ۲۰ تا ۴۰ سال (۶۴۹-۶۷۵ م.) پس از مرگ پیامبر اسلام نگارش شده است [در گذشته گفته بودند که متعلق به سده ۹ میلادی است]. در این میان دوستانی از من که مترجم آثار پژوهشگران «اناره» [اناره به عربی تقریبن «روشنگری» معنی می‌دهد] هستم، پرسیده‌اند که این پژوهشگران در این باره چه می‌گویند.

ادامه مطالعه …

دکتر داریوش شایگان

برگرفته از: آثار و مقالاتی از داریوش شایگان

 چکیده: تمدن‌های بزرگ باستانی، همچون تمدن‌های هندی و ایرانی به یکدیگر نزدیک‌اند و ریشه دینی دارند. این تمدن‌ها می‌توانند با شناخت درست تمدن غرب، از توانمندی‌های آن استفاده نمایند و خلأ موجود در تمدن غربی را، که معنویت‌گرایی است پر کنند. عرفان شرقی و عرفان اسلامی توانایی پاسخگویی به نیازهای حیاتی بشر را ـ که مدرنیته از پاسخ به آنها ناتوان است ـ دارد. ولی اسلام با مدرنیته درگیر مشکلاتی تاریخی است که از رنسانس نشأت می گیرد.

محور این گفت وگو، کتاب آئین هندو و عرفان اسلامی، اثر داریوش شایگان، می‌باشد؛ موضوعات متنوع و متعددی در آن مطرح می گردد.

ادامه مطالعه …

نویسنده: دکتر علی اشرف صادقی

 ام‌الکتاب یکی از کتابهای مقدس و سرّی اسماعیلیان منطقه‌ی جیحون علیا در آسیای مرکزی است که به زبان فارسی نوشته شده است. (۱) قسمت عمده‌ی مطالب کتاب پاسخهایی است که امام محمدباقر در جواب سؤالات شاگردان خود گفته است. این کتاب را نخستین بار ولادیمیر ایوانف متخصص اسماعیلیه به عالم تحقیق شناساند. ایوانف در مقاله‌ی مفصلی که در ۱۹۳۲ در مجله ی تحقیقات اسلامی منتشر کرد درباره‌ی منشأ و محتوای کتاب به تفصیل سخن گفت. وی سپس در ۱۹۳۶ متن کتاب را براساس نسخه هایی که همه متأخر و مربوط به اواخر قرن سیزدهم هجری بودند، همراه با مقدمه ای در ۱۵ صفحه در جلد ۲۳ مجله‌ی اسلام منتشر کرد. درباره‌ی محتوای کتاب ایوانف اظهار داشت که: با این که این اثر به احتمال قوی متعلق به محافلی است که با اسماعیلیان ارتباط نزدیک داشته و تحت تأثیر آنها بوده اند، با اصول عقاید اسماعیلیان ارتباط ندارد و احتمالاً منعکس‌کننده‌ی عقاید شاخه‌ای از قرامطه است که آثار عقاید ایرانی مانند اعتقادات مانوی نیز در آن دیده می شود (ایوانف، ۱۹۳۲، ص ۴۳۱؛ ایوانف، ۱۹۳۶، ص ۳ ). دلایل ایوانف در این باره یکی این است که جای اصطلاحات اساسی مذهب اسماعیلی مانند امامت، وصایت، نص، ناطق، اساس و غیره در این کتاب به کلی خالی است. دیگر این که این کتاب، با وجود قدمت آن، هیچ اثری در نوشته‌های بعدی اسماعیلی باقی نگذاشته و در هیچ جا اشاره‌ای به آن نشده است (ایوانف، ۱۹۳۶، ص ۴).

ادامه مطالعه …