پرش به محتوا

اسلام شناسی

پژوهش‌های نوین درباره اسلام

نویسنده: دکتر مسعود امیرخلیلی

منبع: http://www.chubin.net/?p=12160

 

«سکه‌های هم زمان، حکمرانان جدید و سنت‌های ایرانی را نشان می‌دهند و در زمینه تمدن بیشتر از هر سند دیگری اطلاعات در اختیار ما می‌گذارند» (Rika Gyselen )

Coinage thus simultaneously reflects the demands of the new local rulers and local Iranian Tradition, and tells us more about the area’s civilization than any other source can. (1)  ۱

تورج دریایی، استاد تاریخ ( آمریکا )، در کتاب خود :

Iranian Kingship, the Arab Conquest and Zoroastrian Apocalypse (2

در بخش ۲ (ص ۳۵) با سرخط :

War, Blood and Conquest: The Arab Muslim Takeover of Fars

چگونگی حمله اعراب به استان فارس در قرن ۷ (میلادی ) را توضیح می دهد (بازسازی می‌کند ) . هدف دریایی در این مقاله مشخص کردن تاریخ این حمله است. به  همین علت دریایی به دو منبع تاریخی استناد می کند: منبع اول اخبار طبری، بلاذری ( از قرن ۹ و ۱۰) و ابن بلخی ( از قرن ۱۲ ) از این جنگ است .

ادامه مطالعه …

نویسنده: ناشناس

منبع: http://www.forum.98ia.com/t165295.html

شاید درنظر نخست پیوند میان ایران و آئین بودا امری شگفت انگیز به نظر آید. بیشتر ایرانیان؛ بودائیان را مردمی در آنسوی عالم و به دور از سرزمینهای اسلامی به شمار می آورند که در معابد خود به پرستش پیکره‌های طلایی بودا مشغولند.

به راستی آیا ما با بودائیان بیگانه‌ایم؟ آیا در گذشته هیچ گونه تماسی با آنها نداشته‌ایم؟ در مآخذ قدیم فارسی بودا را چگونه وصف کرده‌اند؟

شاید بسیاری ندانند که سرزمین ایران؛ روزگاری از مراکز مهم بودایی جهان به شمار میرفته و کنکاشی دقیق نشان میدهد که بودائیان، “دین” بزرگی برگردن فرهنگ و تاریخ ایران دارند. هرچند در این زمینه موشکافی چندانی نشده است. ادامه مطالعه …

نویسنده: علیرضا ذکاوتى قراگزلو (۱)

منبع: http://ww.ensani.ir/fa/content/51691/default.aspx

مسأله آمیزش فرهنگ ها و ادیان, موضوع دلکشى است که اگر از روى بى غرضى و به روش عینى صورت گیرد, بسیار آموزنده خواهد بود. یکى از نخستین نکاتى که به نظر هر پژوهشگرى مى آید نسبت اسلام با هریک از ادیان بزرگ جهان است. یهودیت و مسیحیت نسبتش با اسلام بسیار روشن است, اما در قرآن از مجوس و صابئه نیز نام برده شده است و در دوران خلفا, مجوس و صابئه را اهل کتاب و ذمى شمرده اند. معمولاً نظر دانشمندان ملل و نحل اسلامى بر این است که کلیه ادیان کتابى را گذشته از یهودیان و مسیحیان, زیر عنوان مجوس یا صابئه بیاورند و این را حکومت هاى اسلامى ـ خصوصاً در عصر عباسى ـ نیز پذیرفته اند.

ادامه مطالعه …

ب. بی‌نیاز (داریوش)

 در نگاه نخست، این پرسش پیش می‌آید که بودیسم چه ربطی به اسلام دارد؟ تأثیرات یهودیت و مسیحیت را می‌توان پذیرفت ولی بودیسم؟ اما هنگامی که ما «حجاب» تاریخی‌ِ اسلام را برمی‌داریم، خواهیم دید که اسلام در کجا متأثر از بودیسم بوده است. نخستین اسلام‌شناسی که به این موضوع پی برد، ایگناز گلدزیهر بود. او در همین باره در سال ۱۹۰۳ میلادی یک مقاله پژوهشی ارایه داد که آن را بر خلاف نوشته‌های پیشین‌اش که به آلمانی نگاشته بود به زبان مجاری نوشت. این مقاله توسط گِرد رودیگر پوئین (۱) در یک کتاب‌شناسی کشف شد و سپس توسط پروفسور دکتر مارکوس گروس به آلمانی ترجمه گردید. سپس مارکوس گروس بر آن شد تا کاری را که گلدزیهر آغاز کرده بود، ادامه دهد (۲). او با نگارش دو رساله بلند در این باره توانست با داده‌های تازه‌تری کار گلدزیهر را تکمیل کند. بُن‌مایه این مقاله بر اساس‌ِ مقاله گلدزیهر و دو رساله مارکوس گروس نوشته شده است که ترجمه این نوشته‌ها به صورت یک کتاب احتمالن در پایان مارس ۲۰۱۵ انتشار خواهد یافت.

ادامه مطالعه …

koranpuinب. بی‌نیاز (داریوش)

 در هفته‌های گذشته، یک بار دیگر، برگه‌های یک قرآن‌ِ کهن که در اختیار دانشگاه توبینگن هستند، مورد آزمایش کربن ۱۴ قرار گرفته‌اند و این بار گفته شده که احتمالن این قرآن حدود ۲۰ تا ۴۰ سال (۶۴۹-۶۷۵ م.) پس از مرگ پیامبر اسلام نگارش شده است [در گذشته گفته بودند که متعلق به سده ۹ میلادی است]. در این میان دوستانی از من که مترجم آثار پژوهشگران «اناره» [اناره به عربی تقریبن «روشنگری» معنی می‌دهد] هستم، پرسیده‌اند که این پژوهشگران در این باره چه می‌گویند.

ادامه مطالعه …

دکتر داریوش شایگان

برگرفته از: آثار و مقالاتی از داریوش شایگان

 چکیده: تمدن‌های بزرگ باستانی، همچون تمدن‌های هندی و ایرانی به یکدیگر نزدیک‌اند و ریشه دینی دارند. این تمدن‌ها می‌توانند با شناخت درست تمدن غرب، از توانمندی‌های آن استفاده نمایند و خلأ موجود در تمدن غربی را، که معنویت‌گرایی است پر کنند. عرفان شرقی و عرفان اسلامی توانایی پاسخگویی به نیازهای حیاتی بشر را ـ که مدرنیته از پاسخ به آنها ناتوان است ـ دارد. ولی اسلام با مدرنیته درگیر مشکلاتی تاریخی است که از رنسانس نشأت می گیرد.

محور این گفت وگو، کتاب آئین هندو و عرفان اسلامی، اثر داریوش شایگان، می‌باشد؛ موضوعات متنوع و متعددی در آن مطرح می گردد.

ادامه مطالعه …

نویسنده: دکتر علی اشرف صادقی

 ام‌الکتاب یکی از کتابهای مقدس و سرّی اسماعیلیان منطقه‌ی جیحون علیا در آسیای مرکزی است که به زبان فارسی نوشته شده است. (۱) قسمت عمده‌ی مطالب کتاب پاسخهایی است که امام محمدباقر در جواب سؤالات شاگردان خود گفته است. این کتاب را نخستین بار ولادیمیر ایوانف متخصص اسماعیلیه به عالم تحقیق شناساند. ایوانف در مقاله‌ی مفصلی که در ۱۹۳۲ در مجله ی تحقیقات اسلامی منتشر کرد درباره‌ی منشأ و محتوای کتاب به تفصیل سخن گفت. وی سپس در ۱۹۳۶ متن کتاب را براساس نسخه هایی که همه متأخر و مربوط به اواخر قرن سیزدهم هجری بودند، همراه با مقدمه ای در ۱۵ صفحه در جلد ۲۳ مجله‌ی اسلام منتشر کرد. درباره‌ی محتوای کتاب ایوانف اظهار داشت که: با این که این اثر به احتمال قوی متعلق به محافلی است که با اسماعیلیان ارتباط نزدیک داشته و تحت تأثیر آنها بوده اند، با اصول عقاید اسماعیلیان ارتباط ندارد و احتمالاً منعکس‌کننده‌ی عقاید شاخه‌ای از قرامطه است که آثار عقاید ایرانی مانند اعتقادات مانوی نیز در آن دیده می شود (ایوانف، ۱۹۳۲، ص ۴۳۱؛ ایوانف، ۱۹۳۶، ص ۳ ). دلایل ایوانف در این باره یکی این است که جای اصطلاحات اساسی مذهب اسماعیلی مانند امامت، وصایت، نص، ناطق، اساس و غیره در این کتاب به کلی خالی است. دیگر این که این کتاب، با وجود قدمت آن، هیچ اثری در نوشته‌های بعدی اسماعیلی باقی نگذاشته و در هیچ جا اشاره‌ای به آن نشده است (ایوانف، ۱۹۳۶، ص ۴).

ادامه مطالعه …

آیا علی یک شخصیت واقعی در تاریخ بود؟ این پرسشی است که نویسنده در برابر خود می‌نهد و تلاش می کند تا با اتکا به اسناد شناخته شده تاکنونی به آن پاسخ بدهد.

ریموند دکوین به روشنی نشان می‌دهد که از چه زمان نام علی در تاریخ به ثبت رسیده است؛ او همچنین روشن می‌کند که علی نه یک شخصیت زمینی بلکه یک شخصیت نمادین عرفانی (گنوسی) بوده است که چندین دهه پس از حاکمیت اعراب، آرام آرام از یک زندگینامه‌ی زمینی برخوردار شد. تمامی جنگ ها و کشتاری که به این شخصیت نمادین عرفانی نسبت می‌دهند  فراورده‌ی دهه‌های بعدی به ویژه عصر‌ِ خلفای عباسی‌‌ هستند.

ادامه مطالعه …

ب. بی‌نیاز (داریوش)

با آغاز عصر روشنگری، ستیز‌ِ فکری میان دانش‌ِ مدرن با دین و نمایندگان‌ِ آن، روحانیت، نیز آغاز شد. روحانیت کلیسا که تا آن زمان افکار مردم را هدایت می‌کرد، ناگاه با موجی گسترده از نقد رو به رو گردید. در این میان کتاب‌های مقدس مانند انجیل عهد قدیم و جدید، و بسیاری دیگر از ادحایث یهودی و مسیحی، زیر ذره‌بین‌ِ نقد‌ِ دانش‌مندان و دانش‌پژوهان قرار گرفت. بازخوانی‌ِ کتاب‌های مقدس آغاز شد و پوسته سخت‌ِ و سمج ایمان و دین‌خویی زیر سوهان‌ِ بی‌وقفه شک قرار گرفت. … و سرانجام علم مدرن توانست جایگاه‌ِ بلامنازع‌ِ دین و نمایندگان آن را بگیرد. داستان‌ها و روایت‌های انجیلی که تا آن زمان به عنوان «اسناد» غیرقابل شک مورد پذیرش‌ِ همگان بود، به تدریج مشروعیت خود را از دست دادند. یکی از این موارد، موضوع موسا و یهودیت بود.

ادامه مطالعه …

یان آسمن، مصرشناس، باستان‌شناس، دین‌شناس و منتقد‌ِ فرهنگ یکی از متفکران امروز است که پژوهش‌های گوناگونی در زمینه ادیان و به ویژه شکل‌گیری یکتاپرستی انجام داده است. او هم اکنون یکی از بهترین مصرشناسان جهان به شمار می‌رود.

ادامه مطالعه …